Πού βάζω το stop και πόσο ρισκάρω ανά συναλλαγή;

Συχνό λάθος είναι να ξεκινά κανείς ανάποδα: διαλέγει πόσα θέλει να βάλει στη συναλλαγή και μετά τοποθετεί το stop εκεί που «χωράει». Έτσι το ρίσκο το ορίζει το τυχαίο. Εξηγούμε μια σειρά τεσσάρων βημάτων που το βάζει στη σωστή σειρά, με απλή αριθμητική και υποθετικούς αριθμούς.

Αν δεν έχεις δει ακόμα πώς λειτουργεί η εντολή, ξεκίνα από το τι είναι το stop-loss. Εδώ ασχολούμαστε με το πού μπαίνει και πόσο μεγάλη θέση παίρνεις.

Πρώτα το ποσό: πόσα δέχομαι να χάσω;

Το stop-loss είναι εντολή που κλείνει αυτόματα τη θέση σου αν η τιμή πέσει ως ένα σημείο. Πριν διαλέξεις το σημείο, αποφασίζεις το ποσό. Πόσα χρήματα δέχεσαι να χάσεις αν η συναλλαγή πάει στραβά;

Δεν υπάρχει ποσοστό που ταιριάζει σε όλους. Το ποσό εξαρτάται από τον λογαριασμό σου, το πόσο αντέχεις να βλέπεις ζημιές και το πλάνο σου. Το γράφεις όσο είσαι ψύχραιμος, πριν ανοίξεις καμία θέση. Στα παραδείγματά μας χρησιμοποιούμε υποθετικά ποσά, όχι συστάσεις.

Πού μπαίνει το stop;

Η απόσταση του stop δεν προκύπτει από το ποσό ρίσκου. Προκύπτει από το γράφημα. Ρωτάς: σε ποιο επίπεδο η ιδέα μου αποδεικνύεται λάθος;

Ένας συνηθισμένος τρόπος είναι η δομή της τιμής. Αν αγοράζεις επειδή η τιμή κρατιέται πάνω από μια στήριξη, το stop μπαίνει λίγο κάτω από αυτήν. Αν η τιμή τη σπάσει, η αιτία της συναλλαγής δεν ισχύει πια.

Ο δεύτερος τρόπος είναι η μεταβλητότητα, δηλαδή το πόσο κινείται συνήθως η τιμή. Ένας δείκτης γι’ αυτό είναι ο ATR (Average True Range, μέσο πραγματικό εύρος), που δείχνει πόσο μεγάλες είναι οι κινήσεις της τιμής. Το StockCharts το λέει καθαρά: ο ATR «doesn’t indicate price direction, just volatility», δηλαδή δεν δείχνει κατεύθυνση, μόνο μεταβλητότητα. Σου λέει λοιπόν πόσο «θόρυβο» έχει ένα αντικείμενο, όχι πού να βάλεις το stop. Αν η συνηθισμένη διακύμανση είναι μεγάλη, ένα στενό stop θα ενεργοποιείται από κινήσεις που δεν σημαίνουν τίποτα.

Πώς βγαίνει το μέγεθος θέσης;

Το position sizing, δηλαδή ο υπολογισμός του μεγέθους της θέσης, είναι απλή διαίρεση:

μονάδες = ποσό ρίσκου / απόσταση του stop ανά μονάδα

Υποθετικό παράδειγμα Α. Ο λογαριασμός έχει 8.000 € και το ποσό που δέχεσαι να χάσεις είναι 80 € (υποθετικό, όχι σύσταση). Η είσοδος είναι στα 40 € και το stop στα 38 €, κάτω από μια υποθετική στήριξη. Η απόσταση είναι 2 €. Διαιρείς 80 € με 2 € και βγάζεις 40 μονάδες. Η αξία της θέσης είναι 1.600 €.

Αν το γράφημα δείχνει ότι το σωστό stop είναι πιο μακριά, στα 35 €, η απόσταση γίνεται 5 €. Τότε 80 € δια 5 € κάνει 16 μονάδες. Το ρίσκο μένει στα 80 €. Μεγαλώνει η απόσταση, μικραίνει η θέση. Δεν μεγαλώνει η ζημιά που δέχεσαι.

Τι αλλάζει όταν μπαίνουν τα κόστη;

Η αριθμητική του παραδείγματος Α αγνοεί τα κόστη. Στην πράξη υπάρχουν προμήθειες και spread, δηλαδή η διαφορά ανάμεσα στην τιμή που αγοράζεις και σε αυτή που πουλάς.

Υποθετικό παράδειγμα Β. Το ποσό ρίσκου είναι 80 € και η απόσταση του stop 3 €. Διαιρείς: 80 / 3 βγάζει 26,67 μονάδες. Δεν παίρνεις κλάσμα προς τα πάνω. Στρογγυλοποιείς προς τα κάτω, στις 26.

Τώρα βάλε κόστος 0,10 € ανά μονάδα, για spread και προμήθειες. Η πραγματική απόσταση γίνεται 3,10 €. Διαιρείς 80 / 3,10 και βγαίνει περίπου 25,8. Στρογγυλοποιείς προς τα κάτω: 25 μονάδες. Με 26 μονάδες το ρίσκο θα ήταν 26 × 3,10 = 80,60 €, δηλαδή πάνω από το ποσό που όρισες.

Μπορεί να χάσω παραπάνω από το ποσό που υπολόγισα;

Ναι. Ο υπολογισμός ισχύει αν το stop εκτελεστεί κοντά στην τιμή του. Το FINRA γράφει ότι η εκτέλεση μπορεί να γίνει σε τιμή αισθητά διαφορετική από την τιμή του stop. Το stop, σύμφωνα με τη SEC, γίνεται market order όταν φτάσει η τιμή. Είναι εντολή που εκτελείται αμέσως στην τιμή που υπάρχει εκείνη τη στιγμή.

Δύο φαινόμενα το προκαλούν:

• Gap: η τιμή «πηδάει» από ένα επίπεδο σε άλλο χωρίς συναλλαγές ενδιάμεσα, για παράδειγμα στο άνοιγμα της αγοράς.
• Slippage: η διαφορά ανάμεσα στην τιμή που περίμενες και σε αυτήν που εκτελέστηκε η εντολή. Μεγαλώνει όταν η αγορά κινείται γρήγορα.

Οι κανόνες εκτέλεσης διαφέρουν ανά αγορά και broker. Οι πηγές μας είναι αμερικανικές (SEC, FINRA), οπότε διάβασε πώς χειρίζεται τις εντολές ο δικός σου broker. Αν χρειάζεσαι ξεκαθάρισμα για τα είδη εντολών, δες τη διαφορά market και limit order.

Ποια είναι τα συνηθισμένα λάθη;

• Stop πολύ κοντά. Ενεργοποιείται από τον συνηθισμένο θόρυβο και βγαίνεις πριν δοκιμαστεί η ιδέα σου. Συχνά το stop «πιάνεται» και μετά η τιμή γυρίζει, γιατί το επίπεδο ήταν μέσα στη φυσιολογική διακύμανση.
• Απομάκρυνση του stop για να σωθεί η θέση. Η τιμή πλησιάζει το stop και το σπρώχνεις πιο κάτω. Έτσι το ρίσκο που είχες δεχτεί μεγαλώνει χωρίς να το αποφασίσεις. Το stop δεν απομακρύνεται. Αν θες να το πλησιάσεις στην τιμή όταν η θέση πηγαίνει καλά, το γράφεις στο πλάνο από πριν.
• Αγνόηση κοστών. Όπως στο παράδειγμα Β, το spread και οι προμήθειες αλλάζουν τον αριθμό των μονάδων.
• Στρογγυλοποίηση προς τα πάνω. Σε μικρούς λογαριασμούς, μια μονάδα παραπάνω ξεπερνά το ποσό ρίσκου.

Τι σημαίνει αυτό για σένα;

Μια μικρή λίστα ελέγχου πριν από κάθε συναλλαγή:

• Έγραψες το ποσό ρίσκου σε ευρώ; Πριν δεις τιμές, με δικό σου κριτήριο.
• Το stop βασίζεται σε κάτι που φαίνεται στο γράφημα; Στήριξη ή μεταβλητότητα, όχι τυχαίο στρογγυλό αριθμό.
• Έκανες τη διαίρεση και στρογγυλοποίησες προς τα κάτω; Με τα κόστη μέσα στην απόσταση.
• Σκέφτηκες το χειρότερο σενάριο; Αν υπάρξει gap ή slippage, μπορείς να αντέξεις μεγαλύτερη ζημιά από το ποσό που υπολόγισες;