Τι είναι ο λόγος κινδύνου/απόδοσης σε μια συναλλαγή;

Πριν μπούμε σε μια συναλλαγή, υπάρχει μια απλή ερώτηση: αν πάει όπως το σκεφτήκαμε, τι κερδίζουμε, και αν πάει ανάποδα, τι χάνουμε; Η απάντηση σε αυτή την ερώτηση λέγεται λόγος κινδύνου/απόδοσης (risk/reward ratio).

Η πηγή μας είναι εκπαιδευτικό υλικό της Fidelity, ενός αμερικανικού brokerage. Δεν είναι ρυθμιστική οδηγία και δεν αφορά την ελληνική αγορά. Η λογική του όμως ισχύει σε κάθε αγορά.

Τι σημαίνει λόγος κινδύνου/απόδοσης 1:2 ή 1:3;

Είναι μια σύγκριση δύο ποσών. Το πρώτο είναι το ρίσκο: πόσα χάνουμε αν η συναλλαγή αποτύχει. Το δεύτερο είναι το πιθανό κέρδος: πόσα θα κερδίσουμε αν φτάσει στον στόχο μας.

Ένα απλό παράδειγμα σκέψης: κάποιος μπορεί να θέλει να ρισκάρει ένα ευρώ για κάθε δύο ή τρία ευρώ που ελπίζει να κερδίσει. Αυτό γράφεται 1:2 ή 1:3. Στον τρόπο γραφής που χρησιμοποιούμε εδώ, ο πρώτος αριθμός είναι ο κίνδυνος.

Προσοχή στη λέξη «ελπίζει». Το κέρδος είναι σενάριο, δεν είναι δεδομένο.

Πώς τον υπολογίζουμε πριν μπούμε σε μια συναλλαγή;

Χρειαζόμαστε τρία επίπεδα τιμής: την είσοδο, το σημείο όπου βγαίνουμε με ζημιά και το σημείο όπου βγαίνουμε με κέρδος. Η Fidelity σημειώνει στη σελίδα της για τις στρατηγικές εξόδου ότι είναι σημαντικό να έχουμε σχέδιο για το πότε θα βγούμε από μια επένδυση.

Τα δύο τελευταία επίπεδα δεν τα επινοούμε. Συχνά προκύπτουν από περιοχές που έχουμε σημειώσει στο γράφημα, όπως οι στηρίξεις και οι αντιστάσεις. Ένα stop μπορεί να μπει κάτω από μια περιοχή στήριξης ή πάνω από μια αντίσταση, με τη λογική ότι, αν σπάσει το επίπεδο, η ιδέα της συναλλαγής ακυρώνεται. Ο στόχος μπορεί να μπει κοντά στο επόμενο επίπεδο στο οποίο η τιμή έχει δυσκολευτεί στο παρελθόν.

Υποθετικό παράδειγμα. Το στοιχείο και οι τιμές είναι επινοημένα και δεν αποτελούν πρόβλεψη ούτε οδηγία. Έστω ότι μια μετοχή βρίσκεται στα 40 €. Στο γράφημα έχουμε σημειώσει μια στήριξη λίγο πιο κάτω και ένα επίπεδο αντίστασης στα 46 €. Αποφασίζουμε:

• Είσοδος: 40 €.
• Έξοδος με ζημιά: 38 €. Κίνδυνος 2 € ανά μετοχή.
• Έξοδος με κέρδος, ως σενάριο: 46 €. Πιθανό κέρδος 6 € ανά μετοχή.

Ο λόγος είναι 2 προς 6, δηλαδή 1:3. Αν το ποσό που δεχόμαστε να χάσουμε σε αυτή τη συναλλαγή είναι 150 €, χωρίζουμε: 150 / 2 = 75 μετοχές. Στο σενάριο του στόχου, το πιθανό κέρδος είναι 75 × 6 = 450 €. Στο σενάριο του stop, η ζημιά είναι 75 × 2 = 150 €. Δεν συνυπολογίζουμε κόστη συναλλαγών.

Υπάρχει «σωστός» λόγος;

Όχι. Δεν υπάρχει λόγος που να ταιριάζει σε όλους. Εξαρτάται από την ανάλυση που έχει κάνει ο καθένας και από το πόσο συχνά πετυχαίνει η προσέγγισή του. Αυτό είναι δική μας εκτίμηση, όχι στατιστικό.

Γι’ αυτό δεν θα βρεις εδώ «καλό» ή «κακό» λόγο. Το 1:2 ή το 1:3 δεν είναι κανόνας. Είναι παραδείγματα. Κάθε trader καταλήγει στον δικό του, με βάση το γράφημα που βλέπει και το στυλ του.

Αρκεί ένας καλός λόγος για να βγούμε κερδισμένοι;

Όχι, και εδώ βρίσκεται η συνηθισμένη παγίδα. Ο λόγος μετράει μόνο το μέγεθος. Δεν μετράει πόσο συχνά θα φτάσει η τιμή στον στόχο και πόσο συχνά στο stop. Αυτές οι πιθανότητες δεν είναι γνωστές εκ των προτέρων.

Υποθετικό παράδειγμα. Ας πούμε ότι κάνουμε 10 συναλλαγές, με σταθερό ρίσκο 150 € η καθεμία. Σε 4 κερδίζουμε και σε 6 χάνουμε. Το 4 στα 10 είναι εκπαιδευτική επιλογή, όχι τυπικό ποσοστό. Δεν συνυπολογίζουμε κόστη και προμήθειες.

• Με λόγο 1:2, κάθε νίκη φέρνει 300 €. Κέρδη: 4 × 300 = 1.200 €. Ζημιές: 6 × 150 = 900 €. Καθαρό αποτέλεσμα: +300 €.
• Με λόγο 1:1, κάθε νίκη φέρνει 150 €. Κέρδη: 4 × 150 = 600 €. Ζημιές: 6 × 150 = 900 €. Καθαρό αποτέλεσμα: −300 €.

Οι ίδιες 4 νίκες και 6 ήττες δίνουν αντίθετο πρόσημο, ανάλογα με τον λόγο. Η αντίστροφη πλευρά ισχύει επίσης. Ένας λόγος 1:3 με στόχο που σπάνια φτάνει μπορεί να μη βγαίνει. Ο λόγος και η συχνότητα επιτυχίας πάνε μαζί. Αυτό είναι δικό μας συμπέρασμα από την αριθμητική, όχι στατιστικό της αγοράς.

Πώς συνδέεται με το stop-loss και το μέγεθος της θέσης;

Το stop-loss ορίζει το μισό του λόγου: τον κίνδυνο. Χωρίς σημείο εξόδου με ζημιά δεν έχεις παρονομαστή, άρα δεν υπάρχει λόγος να υπολογίσεις. Το μέγεθος της θέσης προκύπτει από την απόσταση του stop, όπως στο παράδειγμά μας με τις 75 μετοχές.

Υπάρχει όμως όριο. Το stop-loss δεν εγγυάται την τιμή εκτέλεσης. Αν η αγορά κάνει κενό, η πραγματική ζημιά μπορεί να είναι μεγαλύτερη από τα 150 € που υπολογίσαμε. Το άρθρο για το stop-loss εξηγεί πώς γίνεται αυτό.

Όλα αυτά γράφονται πριν από την είσοδο, μέσα στο πλάνο συναλλαγών. Η Fidelity γράφει ότι τα συναισθήματα και η αποστροφή της ζημιάς συχνά εμποδίζουν τις καλές αποφάσεις, και γι’ αυτό χρειάζεται σχέδιο εξόδου. Ο λόγος δεν εγγυάται τέλειο αποτέλεσμα. Δίνει έναν «χάρτη» για το πώς θα δράσεις.

Τι σημαίνει αυτό για σένα;

Μια λίστα ελέγχου πριν από κάθε είσοδο:

• Έξοδοι γραμμένες: έχουμε γράψει πού βγαίνουμε με ζημιά και πού με κέρδος;
• Προέλευση επιπέδων: από πού προκύπτουν αυτά τα επίπεδα; Από το γράφημα, ή τα διαλέξαμε για να βγαίνει ωραίος ο λόγος;
• Ρίσκο και θέση: πόσο ρισκάρουμε σε αυτή τη συναλλαγή, και πόσες μετοχές ή μονάδες βγαίνουν από την απόσταση του stop;
• Σενάριο ή ευχή: ο στόχος είναι σενάριο που στηρίζεται σε επίπεδο, ή απλώς κάτι που θέλουμε να γίνει;
• Τρίτο ενδεχόμενο: τι κάνουμε αν η τιμή δεν φτάσει ούτε στο ένα ούτε στο άλλο;

Ο λόγος κινδύνου/απόδοσης απαντά στο «πόσο», όχι στο «πόσο συχνά». Για το δεύτερο χρειάζεσαι δικό σου αρχείο αποτελεσμάτων και υπομονή.