Τι είναι ο όγκος συναλλαγών και τι δεν σου δείχνει;

Κάτω από το γράφημα της τιμής, οι περισσότερες πλατφόρμες δείχνουν μια σειρά από μπάρες. Είναι ο όγκος συναλλαγών. Πολλοί τον βλέπουν ως «το σήμα που έλειπε». Εμείς τον βλέπουμε ως επιβεβαίωση: μια ένδειξη που βοηθά να διαβάσουμε την κίνηση, χωρίς να μας λέει τι να κάνουμε.

Οι πηγές μας είναι εκπαιδευτικό υλικό από broker και από πλατφόρμες γραφημάτων (Fidelity, Incredible Charts, TradingView). Δεν είναι ρυθμιστικές αρχές και έχουν κυρίως αμερικανικό πλαίσιο. Η βασική λογική ισχύει όμως σε κάθε αγορά με γράφημα.

Τι είναι ο όγκος συναλλαγών (volume) σε ένα γράφημα;

Ο όγκος είναι το πλήθος των συναλλαγών, ή των τεμαχίων που άλλαξαν χέρια, μέσα σε μια συγκεκριμένη περίοδο, π.χ. ένα κερί ή μια ημέρα. Σύμφωνα με το υλικό υποστήριξης του TradingView, περιλαμβάνει και τις αγορές και τις πωλήσεις. Μια μεγάλη μπάρα σημαίνει ότι συμμετείχαν πολλοί.

Εδώ υπάρχει μια συνηθισμένη παρανόηση. Ο όγκος δεν δείχνει ποιος αγόρασε και ποιος πούλησε. Κάθε συναλλαγή έχει έναν αγοραστή και έναν πωλητή, άρα η μπάρα δεν γέρνει προς καμία πλευρά από μόνη της.

Η Fidelity περιγράφει την τεχνική ανάλυση ως μελέτη της κίνησης της αγοράς, δηλαδή της τιμής και του όγκου. Ο όγκος είναι λοιπόν η δεύτερη μισή εικόνα, όχι κάτι ξεχωριστό από την τιμή.

Τι σημαίνει όταν μια κίνηση τιμής γίνεται με υψηλό ή χαμηλό όγκο;

Το Incredible Charts λέει ότι ο όγκος χρησιμεύει για να ξεχωρίζουμε την ασυνήθιστη δραστηριότητα. Προσθέτει ότι διαβάζεται καλύτερα μαζί με το κερί της ημέρας και με τις ζώνες στήριξης και αντίστασης. Σε παράφραση της ίδιας λογικής: ο υψηλός όγκος συνήθως δείχνει αντίθεση στην τρέχουσα τάση, ενώ ο χαμηλός συχνά δείχνει ότι η τάση δεν έχει στήριξη.

Προσοχή στη διατύπωση. Αυτές είναι αναγνώσεις, όχι γεγονότα. Δύο traders μπορεί να δουν το ίδιο γράφημα και να καταλήξουν σε διαφορετικό συμπέρασμα.

Η ανάγνωση συνδέεται πάντα με έναν κανόνα ρίσκου. Μια κίνηση με χαμηλό όγκο δεν αλλάζει το πλάνο μας. Μια κίνηση με υψηλό όγκο δεν μεγαλώνει τη θέση και δεν μετακινεί το stop-loss, δηλαδή την εντολή που κλείνει αυτόματα τη θέση αν η τιμή πέσει ως ένα σημείο.

Επιβεβαιώνει ο όγκος ένα σπάσιμο στήριξης ή αντίστασης;

Η Fidelity, στη σελίδα της για τον Volume Oscillator (έναν διαφορετικό δείκτη, που δεν εξηγούμε εδώ), δίνει ένα χρήσιμο παράδειγμα ανάγνωσης:

«A support break on increasing volume indicates a stronger move than a support break on low volume.»

Στα ελληνικά: ένα σπάσιμο στήριξης με αυξανόμενο όγκο δείχνει ισχυρότερη κίνηση από ένα σπάσιμο με χαμηλό όγκο. Η ίδια σελίδα λέει κάτι αντίστοιχο για τις αντιστάσεις: όταν το σπάσιμο γίνεται με διευρυνόμενο όγκο, φαίνεται μεγαλύτερη ένταση αγοραστικού ενδιαφέροντος.

Παρατήρησε τι λέει και τι δεν λέει. Μιλά για την ένταση της κίνησης. Δεν λέει ότι η τιμή θα συνεχίσει, και ούτε εμείς το λέμε.

Υποθετικό παράδειγμα. Η φανταστική μετοχή «ΔΕΖ» κινείται κάτω από μια αντίσταση στα 70 € και την περνά μέσα σε μία ημέρα, με πολύ μεγαλύτερο όγκο από τις προηγούμενες ημέρες. Η ανάγνωση είναι ότι το σπάσιμο έχει περισσότερη στήριξη από ένα σπάσιμο με χαμηλό όγκο. Δεν είναι σήμα.

Το πλάνο έχει ήδη απαντήσει στα βασικά: πού βγαίνουμε αν κάνουμε λάθος και πόσο ρισκάρουμε. Ο μεγάλος όγκος δεν αλλάζει κανένα από τα δύο, και δεν δικαιολογεί μεγαλύτερη θέση επειδή «φαίνεται σίγουρο».

Αν το ίδιο σπάσιμο γινόταν με χαμηλό όγκο (και πάλι υποθετικό παράδειγμα), η τιμή θα μπορούσε να κρατηθεί πάνω από το επίπεδο ή να αποτύχει και να γυρίσει πίσω. Δεν υπάρχει τρόπος να το ξέρουμε από πριν. Γι’ αυτό το ρίσκο ορίζεται από το πλάνο συναλλαγών και όχι από την εντύπωση που μας δίνει η μπάρα.

Μπορούμε να βασιστούμε μόνο στον όγκο για να μπούμε σε συναλλαγή;

Όχι. Ο όγκος δεν δείχνει κατεύθυνση, δεν δείχνει ποιος αγοράζει και δεν δείχνει τι θα γίνει μετά. Η Fidelity υπενθυμίζει ότι η τεχνική ανάλυση είναι μία μόνο προσέγγιση και ότι οι προηγούμενες αποδόσεις δεν εγγυώνται τις μελλοντικές.

Ο όγκος λειτουργεί σαν δεύτερη ματιά πάνω σε κάτι που έχουμε ήδη στο πλάνο μας. Αν η συναλλαγή δεν υπάρχει στο πλάνο, ο όγκος δεν τη δημιουργεί. Το ίδιο ισχύει και για τους κινητούς μέσους όρους: κάθε εργαλείο προσθέτει πληροφορία, κανένα δεν αντικαθιστά τους κανόνες εισόδου, εξόδου και μεγέθους.

Γιατί ο ίδιος όγκος μπορεί να είναι «πολύς» για μία μετοχή και «λίγος» για άλλη;

Γιατί το «πολύς» και το «λίγος» έχουν νόημα μόνο σε σύγκριση με το συνηθισμένο επίπεδο του ίδιου προϊόντος. Ένα απόλυτο νούμερο δεν λέει τίποτα από μόνο του.

Υποθετικό παράδειγμα. Η φανταστική «ΖΗΤ» ανταλλάσσεται συνήθως με 5.000 τεμάχια την ημέρα και η φανταστική «ΘΙΚ» με 500.000. Αν και οι δύο δείξουν κάποια ημέρα 20.000 τεμάχια, για την πρώτη αυτό είναι πολύ ασυνήθιστο. Για τη δεύτερη είναι πολύ χαμηλό. Η ίδια μπάρα, δύο εντελώς διαφορετικές αναγνώσεις.

Γι’ αυτό συγκρίνουμε με το πρόσφατο παρελθόν του ίδιου προϊόντος και όχι με άλλες μετοχές ή με κάποιο «σωστό» νούμερο. Και δεν δίνουμε αριθμητικούς κανόνες του τύπου «τόσο πάνω από το συνηθισμένο σημαίνει ισχυρό σπάσιμο». Δεν υπάρχει τέτοιος κανόνας που να ισχύει παντού.

Τι σημαίνει αυτό για σένα;

Πριν δώσεις βάρος σε μια ένδειξη όγκου, έλεγξε:

• Με τι τη συγκρίνεις; Με το πρόσφατο παρελθόν του ίδιου προϊόντος, όχι με ένα νούμερο που διάβασες κάπου.
• Υπάρχει ήδη συναλλαγή στο πλάνο σου; Αν όχι, ο όγκος δεν τη δημιουργεί.
• Αλλάζει κάτι στο ρίσκο σου; Η σωστή απάντηση είναι όχι: το stop-loss και το μέγεθος της θέσης έχουν οριστεί από πριν.
• Βλέπεις επιβεβαίωση ή ψάχνεις δικαιολογία; Αν ο όγκος σού φαίνεται σημαντικός μόνο όταν συμφωνεί με αυτό που ήδη θέλεις, είναι κακό σημάδι.

Ο όγκος μπορεί να σε βοηθήσει να διαβάσεις καλύτερα μια κίνηση. Το ρίσκο όμως το ορίζεις εσύ, πριν δεις το γράφημα.