Τι είναι το averaging down και γιατί είναι ρίσκο;

Αγοράσαμε μια μετοχή και η τιμή έπεσε. Η σκέψη που έρχεται εύκολα είναι: «Είναι φθηνότερη τώρα, ας πάρουμε κι άλλη». Ακούγεται λογικό. Λέγεται averaging down, και είναι ένα από τα λάθη που μοιάζουν με σωστή κίνηση.

Το άρθρο είναι εκπαιδευτικό. Οι πηγές μας είναι οδηγοί της Fidelity, που είναι broker και όχι ρυθμιστική αρχή, και έχουν αμερικανικό πλαίσιο. Η λογική όμως του ρίσκου ισχύει παντού.

Τι σημαίνει averaging down;

Σημαίνει ότι προσθέτουμε σε μια θέση που ήδη χάνει. Αγοράζουμε περισσότερα στη χαμηλότερη τιμή, και έτσι πέφτει ο μέσος όρος κόστους της συνολικής θέσης. Στα ελληνικά θα το λέγαμε «μέσος όρος προς τα κάτω».

Ο εκπαιδευτικός οδηγός της Fidelity για τη διαχείριση θέσεων βάζει το averaging down σε χαμένες θέσεις πρώτο στη λίστα με τα λάθη που πρέπει να αποφεύγουμε. Εξηγεί ότι οι επενδυτές τείνουν να αγοράζουν κι άλλο από μια μετοχή που έπεσε, και ότι αυτό μπορεί να είναι από τους γρηγορότερους τρόπους να χάσει κανείς χρήματα στο χρηματιστήριο.

Αξίζει να αγοράσουμε κι άλλο όταν πέφτει η θέση μας;

Αυτό δεν μπορούμε να το απαντήσουμε με ναι ή όχι, και δεν θα δώσουμε οδηγία αγοράς. Μπορούμε να πούμε τι κρύβει η κίνηση.

Η πτώση της τιμής είναι πληροφορία. Μπορεί να σημαίνει ότι η αγορά είναι απλώς ταραγμένη. Μπορεί όμως να σημαίνει ότι η αρχική μας εκτίμηση ήταν λάθος. Όταν προσθέτουμε, στοιχηματίζουμε ότι ισχύει το πρώτο, χωρίς να το ξέρουμε.

Υπάρχει και ψυχολογία. Η Fidelity περιγράφει στον οδηγό της για τις επενδυτικές προκαταλήψεις την αποστροφή στη ζημιά: οι ζημιές πονούν περισσότερο από όσο ευχαριστούν τα ίσα κέρδη. Περιγράφει και το disposition effect, δηλαδή την τάση να κρατάμε επενδύσεις που έχασαν. Η σελίδα δεν μιλά για averaging down. Η σύνδεση είναι δική μας ερμηνεία: το να προσθέτουμε σε χαμένη θέση σχετίζεται με την ίδια δυσκολία, να παραδεχτούμε τη ζημιά.

Και μια διάκριση. Το revenge trading έχει άλλο κίνητρο, θέλουμε να πάρουμε πίσω τη ζημιά με νέα συναλλαγή. Στο averaging down θέλουμε να κάνουμε φθηνότερη την ίδια θέση.

Ποια η διαφορά από το dollar-cost averaging;

Το dollar-cost averaging (DCA) είναι η τακτική να επενδύουμε ίσα ποσά σε τακτά διαστήματα, ανεξάρτητα από το αν η αγορά ανεβαίνει ή πέφτει. Η Fidelity το περιγράφει έτσι.

Υποθετικό παράδειγμα: βάζουμε 200 € τον μήνα σε ένα ευρύ ταμείο, κάθε μήνα, ό,τι κι αν κάνει η τιμή. Η απόφαση παίρνεται μία φορά, από πριν. Δεν αντιδρούμε σε καμία ζημιά.

Στο averaging down η απόφαση παίρνεται αφού πέσει η τιμή, και μόνο για τη θέση που χάνει. Ο έλεγχος δεν είναι προγραμματισμένος, είναι αντίδραση.

Και το DCA δεν είναι εγγύηση. Η Fidelity το γράφει καθαρά: «Dollar-cost averaging does not assure a profit or protect against loss in declining markets.» Δηλαδή, το DCA δεν εξασφαλίζει κέρδος ούτε προστατεύει από ζημιά σε πτωτικές αγορές.

Πώς πέφτει ο μέσος όρος κόστους και γιατί δεν σημαίνει ότι χάνουμε λιγότερο;

Υποθετικό παράδειγμα. Αγοράζουμε 10 μετοχές στα 80 €, δηλαδή 800 €. Η τιμή πέφτει στα 60 € και αγοράζουμε άλλες 10, δηλαδή 600 €. Τώρα έχουμε 20 μετοχές με συνολικό κόστος 1.400 €. Ο μέσος όρος κόστους είναι 70 €.

Ο μέσος όρος κατέβηκε από 80 σε 70 €. Για να βγούμε στα ίσια, η τιμή χρειάζεται να γυρίσει στα 70 € και όχι στα 80 €. Αυτό είναι το θετικό και γι’ αυτό η κίνηση φαίνεται έξυπνη.

Κοιτάμε όμως και την άλλη πλευρά. Τα χρήματα που ρισκάρουμε αυξήθηκαν από 800 € σε 1.400 €. Αν η τιμή πέσει στα 40 €, οι 20 μετοχές αξίζουν 800 €, και η ζημιά είναι 600 €. Αν είχαμε κάνει μόνο την πρώτη αγορά, η ζημιά στα 40 € θα ήταν 400 €.

Συμπέρασμα: ο μέσος όρος πέφτει, αλλά η θέση και το ρίσκο μεγαλώνουν. Η Fidelity προειδοποιεί επίσης ότι καμία θέση δεν πρέπει να είναι τόσο μεγάλη ώστε να καθορίζει από μόνη της το μέλλον του χαρτοφυλακίου. Κάθε προσθήκη σπρώχνει προς αυτή την κατεύθυνση.

Αν η προσθήκη γίνεται με δανεικά, το ρίσκο αυξάνεται ακόμη περισσότερο, γιατί η μεγαλύτερη θέση μπορεί να μας φέρει πιο κοντά σε margin call, δηλαδή στο αίτημα του broker να καλύψουμε άμεσα τα δανεικά.

Πώς αποφεύγουμε να προσθέτουμε σε χαμένη θέση;

Η απάντηση δεν είναι μια απαγόρευση. Είναι να ξέρουμε από πριν τι κάνουμε όταν η τιμή πηγαίνει ενάντια. Το stop-loss, δηλαδή η εντολή που κλείνει αυτόματα τη θέση αν η τιμή πέσει ως ένα σημείο, ορίζει το σημείο όπου παραδεχόμαστε ότι η εκτίμησή μας δεν βγήκε. Η Fidelity συνιστά να κόβουμε νωρίς τις ζημιές και να κρατάμε τα κέρδη.

Το πλάνο συναλλαγών λέει ρητά αν επιτρέπεται προσθήκη, πότε και πόσο. Αν είναι γραμμένο από πριν, είναι κανόνας. Αν το σκεφτόμαστε για πρώτη φορά μέσα στη ζημιά, είναι αυτοσχεδιασμός.

Τι σημαίνει αυτό για σένα;

Πριν προσθέσεις σε χαμένη θέση, μπορείς να ρωτήσεις (δική μας πρόταση, όχι κανόνας της Fidelity):

• Ισχύει ακόμη ο αρχικός λόγος εισόδου; Ή απλώς δεν θέλουμε να χάσουμε;
• Πόσο θα είναι το συνολικό μέγεθος μετά την προσθήκη; Είναι εντός του ορίου που έχει το πλάνο μας;
• Πόσο χάνουμε αν η τιμή πάει ενάντια ακόμη και μετά την προσθήκη; Αν η απάντηση μας ανησυχεί, η θέση είναι ήδη μεγάλη.
• Θα ανοίγαμε αυτή τη θέση σήμερα, αν δεν την είχαμε ήδη; Αν όχι, γιατί να την μεγαλώσουμε;
• Είναι προγραμματισμένο στο πλάνο ή αυτοσχεδιάζουμε; Η προσθήκη εκτός πλάνου είναι το κόκκινο φως.

Ο μέσος όρος κόστους είναι ένας αριθμός στην οθόνη. Το ρίσκο είναι τα χρήματα που βρίσκονται πραγματικά μέσα στη θέση.